Tổng quan dự án Trung tâm hành chính Thủ Thiêm

Trung tâm hành chính Thủ Thiêm đang trở thành một trong những dự án quy hoạch quan trọng nhất của Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay. Với quy mô hơn 33 ha tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm, Phân khu số 1, dự án này không chỉ là nơi làm việc cho khoảng 6.000 cán bộ, công chức, viên chức mà còn là một tổ hợp đa chức năng bao gồm nhà hát biểu diễn và công viên hồ trung tâm.

UBND phường An Khánh hiện đang tiến hành lấy ý kiến cộng đồng đối với hồ sơ điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu tỉ lệ 1/2000 Phân khu số 1 Khu đô thị mới Thủ Thiêm, đồng thời điều chỉnh Quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 Khu trung tâm chính trị – hành chính – văn hóa và công viên Hồ trung tâm. Sự điều chỉnh này nhằm tối ưu hóa không gian và đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị trong tương lai.

Khu đất được bao quanh bởi các trục giao thông lớn gồm đại lộ Mai Chí Thọ, đường Tố Hữu và Nguyễn Cơ Thạch, tạo thuận lợi cho kết nối giao thông và phát triển kinh tế – xã hội. Vị trí chiến lược này giúp Thủ Thiêm trở thành trung tâm hành chính mới của thành phố, thay thế dần các trụ sở hành chính phân tán hiện nay tại Quận 1 và các quận khác.

Quy mô và thiết kế kiến trúc trung tâm hành chính

Dọc theo đại lộ Tố Hữu, cụm công trình Trung tâm hành chính được bố trí trên diện tích khoảng 7,84 ha với chiều cao tối đa 30 tầng. Thiết kế theo ngôn ngữ kiến trúc hiện đại, các khối nhà mang hình khối kỷ hà vững chãi, tổ chức theo trục đối xứng nghiêm cẩn và hướng về Quảng trường Thủ Thiểm. Cách bố trí này tạo nên hình ảnh trang trọng, thống nhất cho trung tâm điều hành của thành phố.

Việc bố trí theo trục đối xứng không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn phản ánh sự nghiêm cẩn trong tổ chức không gian hành chính. Các khối công trình được sắp xếp hợp lý, tạo thành một tổng thể hài hòa giữa kiến trúc và cảnh quan. Quảng trường Thủ Thiêm sẽ trở thành không gian công cộng quan trọng, nơi tổ chức các sự kiện, lễ hội và hoạt động cộng đồng.

Ngôn ngữ kiến trúc hiện đại

Trung tâm hành chính Thủ Thiêm được thiết kế với ngôn ngữ kiến trúc hiện đại, kết hợp giữa tính nghiêm cẩn của công trình hành chính và sự mở mở của không gian công cộng. Các khối nhà với hình khối kỷ hà tạo cảm giác vững chãi, đáng tin cậy – phù hợp với chức năng của một trung tâm điều hành thành phố.

Mặt tiền công trình sử dụng vật liệu kính và kim loại tạo hiệu ứng ánh sáng tối, phản chiếu bầu trời và cảnh quan xung quanh. Hệ thống cửa kính lớn giúp tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên, giảm tiêu thụ năng lượng và tạo không gian làm việc thoáng đãng. Thiết kế này cũng thể hiện tinh thần minh bạch, cởi mở của bộ máy hành chính hiện đại.

Công năng và hoạt động hành chính

Trung tâm hành chính được quy hoạch đáp ứng nhu cầu làm việc thường xuyên cho khoảng 6.000 cán bộ, công chức, viên chức. Dự kiến mỗi ngày, trung tâm sẽ tiếp nhận khoảng 1.500 – 2.000 lượt công dân và đại diện doanh nghiệp thông qua hệ thống “một cửa” hiện đại.

Hệ thống “một cửa” được tích hợp công nghệ số hóa sẽ giúp rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, từ đó cải thiện đáng kể trải nghiệm người dân và doanh nghiệp. Các thủ tục từ cấp phép xây dựng, đăng ký kinh doanh đến các giấy tờ hành chính khác đều có thể được xử lý nhanh chóng và minh bạch.

Tinh gọn bộ máy hành chính

Việc tập trung khoảng 7.000 cán bộ (bao gồm cả các cơ quan liên quan) vào Trung tâm hành chính Thủ Thiêm là bước tiến quan trọng trong chính sách tinh gọn bộ máy hành chính của TP.HCM. Sau các đợt sáp nhập và tinh gọn trước (2020-2025), mô hình này dự kiến giảm 20% số lượng cán bộ so với trước đây khi các cơ quan hành chính còn phân tán ở 168 xã/phường.

Tập trung quản lý giúp nâng cao phối hợp liên ngành, rút ngắn thời gian ra quyết định và cải thiện hiệu quả quản lý một đô thị siêu lớn với hơn 10 triệu dân. Đồng thời, việc di dời cán bộ khỏi trung tâm Quận 1 cũng góp phần giảm ùn tắc giao thông và giải phóng không gian cho các hoạt động thương mại, dịch vụ.

Nhà hát Giao hưởng – Nhạc – Vũ kịch Thủ Thiêm

Công trình văn hóa được bố trí trên diện tích 3,18 ha, với Nhà hát Giao hưởng – Nhạc – Vũ kịch được chuyển từ đầu cầu Ba Son về khu vực liền kề trung tâm hành chính. Nhà hát có chiều cao tối đa 12 tầng và được định hướng theo ngôn ngữ kiến trúc biểu tượng, đóng vai trò là tâm điểm thẩm mỹ của trục cảnh quan ven hồ trung tâm.

Ý tưởng thiết kế lấy cảm hứng từ những hình ảnh đặc trưng của văn hóa bản địa như vũ điệu sông nước, những đường cong mềm mại của tà áo dài truyền thống. Kiến trúc này thể hiện tinh thần phóng khoáng, sáng tạo của một trung tâm văn hóa – nghệ thuật đương đại, kết nối truyền thống với hiện đại.

Tác động văn hóa và du lịch

Khi đi vào hoạt động, hệ thống nhà hát và không gian tổ chức sự kiện cộng đồng dự kiến thu hút khoảng 2.000 – 3.000 lượt khách mỗi ngày trong các dịp biểu diễn, lễ hội. Điều này sẽ tạo ra một trung tâm văn hóa sôi động, thu hút cả người dân địa phương và du khách quốc tế.

Việc chuyển nhà hát từ đầu cầu Ba Son về khu vực Thủ Thiêm cũng tạo điều kiện để cải tạo không gian công cộng tại khu vực cũ, biến nó thành công viên cây xanh và quảng trường mở, phục vụ nhu cầu giải trí của cộng đồng. Sự kết hợp giữa trung tâm hành chính, nhà hát và công viên tạo nên một tổ hợp đa chức năng, cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Công viên hồ trung tâm và hệ thống xanh

Khu công viên ngập nước có quy mô khoảng 10 ha, được tổ chức theo cấu trúc cảnh quan đa tầng, kết hợp hài hòa giữa mặt nước, thảm thực vật ngập nước, cây xanh bóng mát và các không gian mở phục vụ cộng đồng. Hệ thống hồ, kênh và bãi ngập được thiết kế linh hoạt, thích ứng với mực nước triều và mưa lớn.

Riêng hồ trung tâm rộng khoảng 12 ha được tạo hình bằng những đường cong mềm mại, mô phỏng dòng chảy tự nhiên của sông Sài Gòn. Cách tổ chức này nhằm giảm bớt sự cứng nhắc của các khối công trình hành chính, đồng thời tạo nên không gian mặt nước thoáng đãng, mang đậm dấu ấn sông nước đặc trưng của TPHCM.

Không gian công cộng linh hoạt

Các khu chức năng trong công viên được phân định rõ ràng nhưng vẫn liên thông, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo tồn sinh thái và khai thác hiệu quả cho các hoạt động vui chơi, nghỉ ngơi, trải nghiệm cảnh quan. Thiết kế đô thị ưu tiên kết nối mềm với các khu chức năng lân cận thông qua mạng lưới lối đi bộ, đường dạo ven nước và các quảng trường cảnh quan mở.

Cung Thiếu nhi TPHCM tại khu đất này sẽ được hoán đổi vị trí. Khu đất xây Cung Thiếu nhi trước đây sẽ được chuyển đổi chức năng sang công viên, cây xanh và quảng trường công cộng. Điều này tạo ra không gian công cộng rộng lớn hơn, phục vụ đa dạng đối tượng người dân từ trẻ em đến người lớn, từ cán bộ làm việc tại khu hành chính đến cư dân Thủ Thiêm và du khách.

Tác động giao thông và giải pháp quy hoạch

Việc tập trung 6.000 cán bộ cùng với lượng công dân và khách vãng lai 1.500-2.000 lượt/ngày sẽ tạo áp lực giao thông nhất định cho khu vực Thủ Thiêm. Tuy nhiên, quy hoạch tổng thể đã tính đến các giải pháp giảm thiểu tác động này thông qua hệ thống hạ tầng đồng bộ.

Các trục giao thông Mai Chí Thọ – Tố Hữu – Nguyễn Cơ Thạch hiện đã thường xuyên xảy ra ùn tắc. Vì vậy, việc phát triển hạ tầng giao thông song song với dự án trung tâm hành chính là yếu tố then chốt để đảm bảo khả năng tiếp cận và giảm thiểu tác động tiêu cực.

Giải pháp hạ tầng đồng bộ

Để giảm thiểu tác động giao thông, TP.HCM đã và đang triển khai đồng bộ các dự án hạ tầng sau:

• Đường vòng cung (R1-R4): 4 tuyến chính (Trần Bạch Đằng, Tố Hữu…) đã đạt 90% tiến độ, dự kiến hoàn thành năm 2026, giúp giải tỏa ùn tắc nội khu Thủ Thiêm.
• Cầu Thủ Thiêm 4: Khởi công năm 2026 với 6 làn xe, nối Quận 7 với Thủ Thiêm, giúp phân tán lưu lượng từ Quận 1 và khu vực phía Nam.
• Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên): Dự kiến hoàn thành năm 2026, kết nối trực tiếp với trung tâm hành chính, giảm khoảng 30% nhu cầu sử dụng xe cá nhân.
• Nút giao An Phú: Kết nối với cao tốc Long Thành – Dầu Giây, giúp giảm ùn tắc tại nút giao Mai Chí Thọ – Xa lộ Hà Nội.

So sánh với các trung tâm hành chính quốc tế

Trung tâm hành chính Thủ Thiêm với quy mô 33 ha, chiều cao 30 tầng, phục vụ 6.000 cán bộ cùng nhà hát 12 tầng và hồ 12 ha có nhiều điểm tương đồng và khác biệt so với các trung tâm hành chính đô thị lớn châu Á và thế giới.

Dự án	Vị trí	Quy mô	Đặc điểm nổi bật
Thủ Thiêm (TP.HCM)	Thủ Thiêm (CBD mới)	33ha, 30 tầng, 6.000 cán bộ + nhà hát 12 tầng, hồ 12ha	Xanh, thông minh, kết nối metro/cầu Thủ Thiêm 4; đầu tư công + xã hội hóa
Putrajaya (Malaysia)	Thủ đô hành chính mới	49km², 20 tháp (IOC 35 tầng)	Tập trung 100% cơ quan chính phủ, dân số 400.000, hoàn thành 1999
Canberra (Australia)	Thủ đô	3,6km² trung tâm	7 bộ chính phủ, quy hoạch thấp tầng, xanh 70% diện tích
Brasília (Brazil)	Thủ đô	5,8km² trung tâm	3 nhánh chính phủ (lập pháp/hành pháp/tư pháp), kiến trúc Oscar Niemeyer
Pudong Lujiazui (Thượng Hải)	CBD tài chính	8km²	100+ tháp >250m, 500.000 dân số làm việc; kết hợp hành chính-tài chính

Phân tích mô hình phát triển

Thủ Thiêm có nhiều điểm giống với Putrajaya của Malaysia – cả hai đều là việc di dời hành chính khỏi trung tâm cũ (Kuala Lumpur và Quận 1 TP.HCM) để phát triển một trung tâm hành chính mới hoàn toàn. Tuy nhiên, quy mô của Thủ Thiêm nhỏ hơn rất nhiều so với Putrajaya (33 ha so với 49 km²).

Khác với các thủ đô như Canberra hay Brasília với quy hoạch thấp tầng và không gian xanh rộng lớn, Thủ Thiêm tập trung phát triển theo hướng đô thị cao tầng, phù hợp với điều kiện đất đai hạn chế của một thành phố đông dân. Mô hình này giống hơn với Lujiazui của Thượng Hải, nhưng Thủ Thiêm nhấn mạnh vào mô hình “xanh, thông minh” và kết nối giao thông công cộng tốt hơn.

Điểm khác biệt lớn nhất của Thủ Thiêm là sự kết hợp đa chức năng: hành chính, văn hóa (nhà hát) và công viên hồ trung tâm trong cùng một tổ hợp. Trong khi nhiều trung tâm hành chính quốc tế thường chỉ tập trung vào chức năng hành chính thuần túy, Thủ Thiêm tạo ra một không gian sống động, cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân.

Lợi ích và thách thức của dự án

Việc gọn hóa bộ máy hành chính TP.HCM qua Trung tâm hành chính Thủ Thiêm mang lại nhiều lợi ích lớn, đồng thời cũng đối mặt với không ít thách thức cần được giải quyết.

Chi tiết các lợi ích

Tập trung quản lý: Giảm phân tán từ 168 xã/phường hiện nay, nâng cao phối hợp liên ngành, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục từ “một cửa” thông minh. Cán bộ các cơ quan có thể dễ dàng trao đổi, hợp tác trong cùng một không gian, thay vì phải di chuyển giữa các trụ sở phân tán.

Tiết kiệm chi phí: Giảm chi phí vận hành, bảo trì các trụ sở cũ đang xuống cấp tại Quận 1. Dự kiến tiết kiệm được 10-15% ngân sách hành chính hàng năm từ việc tối ưu hóa không gian và nâng cao hiệu quả làm việc.

Cải thiện dịch vụ công: Không gian hiện đại 30 tầng kết hợp số hóa (Cổng DVC trực tuyến) giúp giảm ùn tắc thủ tục, phục vụ doanh nghiệp và người dân tốt hơn thông qua liên thông dữ liệu toàn TP.

Giảm ùn tắc Quận 1: Việc di dời cán bộ khỏi trung tâm Quận 1 giúp giảm áp lực giao thông trong giờ cao điểm, đồng thời giải phóng không gian cho các hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển.

Thúc đẩy Thủ Thiêm: Tạo động lực phát triển cho CBD mới Thủ Thiêm, dự kiến tăng giá bất động sản khu vực từ 15-20%, thu hút thêm đầu tư FDI từ các dự án như Empire City, Sala và nhiều dự án khác.

Các thách thức cần vượt qua

Chuyển tiếp suôn sẻ: Đảm bảo các thủ tục hành chính không bị gián đoạn trong quá trình di dời. Cần có kế hoạch chuyển đổi rõ ràng, có lộ trình và đào tạo nhân sự kỹ lưỡng.

Đào tạo cán bộ số hóa: Cán bộ, công chức cần được đào tạo để sử dụng thành thạo các hệ thống công nghệ thông tin mới, làm việc trong môi trường văn phòng hiện đại và thích ứng với quy trình số hóa.

Quản lý tác động giao thông: Trong giai đoạn đầu hoạt động (2027-2028), cần có các giải pháp tạm thời để quản lý lưu lượng giao thông tăng đột biến, tránh ùn tắc nghiêm trọng.

Phối hợp nhiều chủ đầu tư: Dự án có nhiều thành phần với nguồn vốn khác nhau (đầu tư công, xã hội hóa), đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên để đảm bảo tiến độ và chất lượng.

Bảo tồn giá trị văn hóa: Trong khi phát triển hiện đại, cần lưu ý bảo tồn các giá trị văn hóa đặc trưng của khu vực, đặc biệt là yếu tố sông nước và bản sắc đô thị Sài Gòn.

Kết luận và triển vọng phát triển

Trung tâm hành chính Thủ Thiêm là dự án mang tầm nhìn chiến lược, không chỉ giải quyết nhu cầu làm việc của 6.000 cán bộ mà còn tạo ra một trung tâm đô thị mới cân bằng giữa công việc, văn hóa và giải trí. Sự kết hợp giữa kiến trúc hành chính nghiêm cẩn, nhà hát biểu tượng và công viên hồ trung tâm sẽ tạo nên một không gian sống động, hiện đại nhưng vẫn giữ được dấu ấn sông nước đặc trưng của TP.HCM.

Với hệ thống hạ tầng đồng bộ (metro, cầu Thủ Thiêm 4, đường vòng cung) được triển khai song song, dự án dự kiến sẽ giảm thiểu tác động tiêu cực về giao thông và tạo ra hiệu ứng tích cực cho toàn khu vực Thủ Thiêm. Giá trị bất động sản khu vực được dự báo tăng 15-20% trong dài hạn, thu hút thêm đầu tư và phát triển kinh tế.

Thành công của dự án phụ thuộc vào nhiều yếu tố: khả năng quản lý chuyển tiếp suôn sẻ, đào tạo cán bộ số hóa hiệu quả, và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan chức năng. TP.HCM đã có kinh nghiệm từ 3 đợt tinh gọn bộ máy hành chính trước đó (2020-2025), đây là nền tảng vững chắc để triển khai dự án quan trọng này.

Trung tâm hành chính Thủ Thiêm sẽ trở thành biểu tượng cho một TP.HCM hiện đại, thông minh và nhân văn – nơi công nghệ tiên tiến gặp gỡ không gian xanh mở, nơi bộ máy hành chính hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn mỗi ngày.

Nguồn tham khảo: Báo laodong.vn – Minh Quân